Mythes en archetypes

Als mens gaan we al een tijdje mee. Waar er heel veel veranderd is in de miljoenen jaren dat we leven, zijn bepaalde thema’s niet veranderd. Ze zijn universeel en tijdloos en we zullen deze altijd herkennen. Denk aan geboorte, verlies, de dood, vriendschap, liefdesrelaties, keuzes maken, voorzien in eigen onderhoud en religie. Maar ook man, vrouw, vader, moeder of kind zijn.

Carl Jung erkende dat we door de jaren heen als het ware blauwdrukken opgeslagen hebben rondom deze thema’s, gebaseerd op de ervaringen die we hebben opgedaan. Hij noemde deze archetypes. Deze archetypes leven in ons collectieve onbewuste.

Archetypes kunnen in ons geactiveerd worden en kunnen ons vervolgens helpen de weg te wijzen, simpelweg omdat velen ons voorgegaan zijn en we uit een rijkheid van ervaringen kunnen putten. Denk aan een archetype van de held, die omgaat met tegenslag door iets te overwinnen en daarmee verlossing biedt voor zichzelf en de mensen om hem heen. Films, boeken en reclame gebruiken vaak deze archetypes. Daardoor vinden we karakters in deze verhalen vaak zo aantrekkelijk of juist afschrikwekkend. Ze geven ons opties, perspectieven om met de uitdagingen van ons mens zijn om te gaan.

Cultuur heeft grote invloed op welke archetypes in ons geactiveerd worden. Ze kunnen daarmee richting geven aan de oplossingen die we kiezen. Onze westerse cultuur is vrij doelgericht en daardoor is al decennia het doel georiënteerde archetype van de held heel actief. Deze held wordt geconfronteerd met obstakels, gaat op avontuur, is triomfantelijk in een beslissende crisis, overwint de obstakels en ontvangt daar uiteindelijk een beloning voor. Heel veel verhalen zijn op deze manier opgebouwd. We krijgen deze dynamiek te zien in het merendeel van films die we als kind en volwassenen zien. Het bij effect hiervan is, dat we als mens een rijkheid aan alternatieve ontplooiingen van dit held-archetype niet kennen. Bijvoorbeeld in plaats van naar buiten keren om daar iets te verkrijgen, naar binnen keren, daar ontginnen wat verloren is gegaan en op deze manier heling voor zichzelf en het collectief te vinden. Een reis waar onze innerlijke kwaliteiten meer centraal staan.

In de mythes die we kennen, die soms duizenden jaren oud zijn, vinden we deze rijkheid aan archetypes terug. Door je te verbinden met deze mythes zullen er in jezelf langzaam andere mogelijkheden tot leven komen om met situaties in je leven om te gaan. Dat is ten eerste heilzaam voor jezelf, maar ook voor het collectief, dat gebaat is bij balans.

Wanneer ik je begeleid, zullen we de mythes uitnodigen hun werken laten doen en laat ik je via verschillende kunstvormen verbinden met de archetypes uit een of meerdere mythes (klei, aquarel, houtskool, etc.). Wees niet bang, hier hoef je geen kunstenaar voor te zijn. De ervaring leert juist hoe minder ervaring, hoe makkelijker het is je aan deze werkvorm over te geven.